Czy instalację fotowoltaiczną trzeba zgłaszać do operatora sieci?

Planujesz montaż fotowoltaiki albo właśnie zakończyłeś instalację? Sam montaż paneli i uruchomienie falownika nie oznacza jeszcze, że instalacja może rozpocząć pracę równolegle z siecią elektroenergetyczną. Jeżeli instalacja fotowoltaiczna ma współpracować z siecią operatora systemu dystrybucyjnego (OSD), trzeba dopełnić odpowiednich formalności przyłączeniowych.

W przypadku wielu domowych instalacji fotowoltaicznych wystarczy zgłoszenie mikroinstalacji do operatora sieci, bez konieczności występowania o indywidualne warunki przyłączenia. Nie jest to jednak regułą dla każdego projektu. Znaczenie mają m.in. moc zainstalowana instalacji, moc określona w warunkach przyłączenia obiektu oraz sposób współpracy instalacji z siecią.

Osobno należy uwzględnić wymagania wynikające z Prawa budowlanego i przepisów przeciwpożarowych. Zgłoszenie fotowoltaiki do OSD jest więc tylko jednym z elementów całego procesu.

Kiedy wystarczy zgłoszenie instalacji fotowoltaicznej?

W polskich przepisach mikroinstalacja OZE to instalacja o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 50 kW, przyłączona do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV.

W przypadku instalacji fotowoltaicznej warto zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz: moc instalacji PV nie jest tym samym co moc falownika. W praktyce można mieć np. 12 kWp modułów fotowoltaicznych i falownik o mocy 10 kW AC. Do określenia mocy zainstalowanej elektrycznej instalacji PV znaczenie ma moc znamionowa modułów, a nie wyłącznie moc znamionowa falownika.

Jeżeli odbiorca końcowy jest już przyłączony do sieci, a moc zainstalowana planowanej mikroinstalacji nie przekracza wartości określonej w warunkach przyłączenia, przyłączenie może odbyć się na podstawie zgłoszenia. W innym przypadku konieczna jest procedura oparta na umowie o przyłączenie.

Przykłady

Przed zamówieniem instalacji warto więc sprawdzić moc przyłączeniową obiektu w dokumentach dotyczących przyłączenia. Nie należy zakładać, że skoro na dachu można zamontować określoną liczbę paneli, sieć automatycznie umożliwi przyłączenie instalacji o takiej mocy.

Moc paneli, falownika i przyłącza – czym się różnią?

Przy projektowaniu instalacji fotowoltaicznej można spotkać kilka różnych wartości mocy:

• moc paneli PV – suma mocy znamionowej wszystkich modułów, np. 20 × 500 W = 10 kWp,

• moc falownika – maksymalna moc po stronie AC, np. 10 kW,

• moc przyłączeniowa obiektu – wartość wynikająca z warunków przyłączenia obiektu do sieci,

• moc magazynu energii – maksymalna moc ładowania lub rozładowania wyrażana w kW,

• pojemność magazynu energii – ilość energii, którą może magazynować bateria, wyrażana w kWh.

Przykładowo instalacja może składać się z 10 kWp paneli, falownika 8 kW i magazynu energii 10 kWh. Każda z tych wartości opisuje inną cechę systemu.

Jest to szczególnie ważne przy ocenie, czy dana instalacja może zostać przyłączona do sieci.

Czy instalację bez oddawania energii do sieci też trzeba zgłosić?

Samo zastosowanie funkcji zero export albo ograniczenia eksportu energii do sieci nie oznacza automatycznie, że instalacja jest całkowicie niezależna od sieci.

Jeżeli instalacja fotowoltaiczna pracuje równolegle z instalacją elektryczną obiektu, który pozostaje przyłączony do sieci OSD, jej użytkownik powinien uwzględnić wymagania dotyczące przyłączenia. Sam zamiar zużywania całej wyprodukowanej energii na miejscu nie jest równoznaczny z utworzeniem instalacji off-grid.

Decydujące znaczenie ma sposób technicznego połączenia instalacji z siecią oraz sposób jej współpracy z systemem elektroenergetycznym, a nie wyłącznie to, czy użytkownik planuje wprowadzać energię do sieci.

A co z instalacją off-grid?

Inaczej wygląda rzeczywisty system off-grid, czyli instalacja elektrycznie odseparowana od sieci OSD.

Nie należy jednak utożsamiać instalacji off-grid z każdą fotowoltaiką wyposażoną w magazyn energii. Falownik hybrydowy może jednocześnie:

• współpracować z siecią,

• zasilać odbiorniki z fotowoltaiki,

• ładować magazyn energii,

• korzystać z energii zgromadzonej w baterii,

• zapewniać zasilanie awaryjne podczas zaniku napięcia.

Jeżeli system pozostaje połączony z siecią, zastosowanie magazynu energii lub funkcji backup nie powoduje automatycznie, że instalacja staje się systemem off-grid.

Jak zgłosić fotowoltaikę do operatora sieci?

Formalności najlepiej zaplanować jeszcze przed zakupem urządzeń. Pozwala to sprawdzić możliwości przyłączenia, dobrać odpowiednią moc instalacji oraz przygotować dokumentację falownika i pozostałych urządzeń.

Samo zgłoszenie mikroinstalacji składa się po jej zainstalowaniu, jednak przygotowanie dokumentów warto rozpocząć wcześniej.

W przypadku TAURON Dystrybucja operator wskazuje, aby zgłoszenie dotyczące mikroinstalacji złożyć odpowiednio przed planowanym uruchomieniem. Szczegółowe wymagania i formularze mogą różnić się między operatorami, dlatego zawsze należy sprawdzić aktualne zasady obowiązujące w konkretnym OSD.

Krok 1. Ustal właściwego operatora systemu dystrybucyjnego

Zgłoszenie kierujesz do operatora sieci, do której przyłączony jest obiekt, a nie do dowolnego sprzedawcy energii.

OSD odpowiada za techniczną stronę przyłączenia instalacji oraz układ pomiarowo-rozliczeniowy.

Krok 2. Sprawdź moc przyłączeniową i parametry instalacji

Przed montażem sprawdź:

• moc przyłączeniową obiektu,

• planowaną moc paneli PV,

• moc falownika,

• liczbę i konfigurację stringów,

• parametry elektryczne falownika,

• ewentualny magazyn energii.

Warto również przygotować numer PPE, czyli punktu poboru energii.

Krok 3. Przygotuj dokumentację

Zakres wymaganych dokumentów zależy od operatora oraz konfiguracji instalacji.

Mogą być potrzebne m.in.:

• dane właściciela instalacji,

• dane mikroinstalacji,

• dane techniczne paneli i falownika,

• oświadczenie instalatora,

• oświadczenie dotyczące tytułu prawnego,

• schemat instalacji,

• dokumentacja potwierdzająca zgodność falownika z wymaganiami operatora.

Krok 4. Złóż zgłoszenie

Zgłoszenie należy złożyć kanałem wskazanym przez właściwego OSD.

Poszczególni operatorzy mogą stosować własne formularze, procedury elektroniczne i wymagania dotyczące załączników.

Krok 5. Poczekaj na zakończenie procedury

Po otrzymaniu kompletnego zgłoszenia operator weryfikuje dokumentację oraz przygotowuje lub dostosowuje układ pomiarowo-rozliczeniowy do pracy instalacji.

Zgodnie z Prawem energetycznym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się dystrybucją energii ma 30 dni na przyłączenie mikroinstalacji na podstawie zgłoszenia, licząc od dokonania zgłoszenia.

Nie należy więc utożsamiać dnia montażu instalacji z dniem zakończenia całej procedury przyłączeniowej.

Jakie dokumenty są potrzebne do zgłoszenia mikroinstalacji?

Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw dokumentów obowiązujący w identycznej formie u wszystkich operatorów.

Zakres dokumentacji zależy m.in. od:

• właściwego OSD,

• rodzaju instalacji,

• mocy instalacji,

• zastosowanego falownika,

• obecności magazynu energii,

• sposobu składania zgłoszenia.

W przypadku TAURON wymagane są m.in. dane zgłaszającego i mikroinstalacji oraz odpowiednie oświadczenia. Przy określonej formie zgłoszenia może być również wymagany schemat instalacji.

Sprawdź dokumentację falownika

Szczególną uwagę warto zwrócić na falownik. Operator może wymagać dokumentów potwierdzających jego zgodność z wymaganiami technicznymi dotyczącymi współpracy z siecią.

Jeżeli dany model nie znajduje się w wykazie urządzeń akceptowanych przez operatora, mogą być wymagane dodatkowe dokumenty, takie jak dokumentacja techniczna i certyfikat zgodności.

Dlatego przed zakupem falownika warto sprawdzić aktualne wymagania właściwego OSD.

Kiedy zgłosić instalację i jak długo trwa przyłączenie?

W przypadku mikroinstalacji trzeba rozróżnić termin na zgłoszenie od terminu, w którym OSD powinien dokonać przyłączenia.

Prawo energetyczne przewiduje, że OSD dokonuje przyłączenia mikroinstalacji na podstawie zgłoszenia w terminie 30 dni od dokonania zgłoszenia.

Nie oznacza to jednak, że instalator powinien czekać z przygotowaniem dokumentów do ostatniej chwili. Poszczególni operatorzy mogą wskazywać własne wymagania organizacyjne dotyczące terminu przekazania informacji o planowanym uruchomieniu.

Przykładowo TAURON wskazuje termin 30 dni przed planowanym uruchomieniem/przyłączeniem w określonych procedurach. Zawsze należy sprawdzić aktualną instrukcję właściwego operatora.

Ważne: liczy się kompletne i prawidłowo złożone zgłoszenie. Jeżeli operator wezwie do uzupełnienia dokumentacji, procedura może się wydłużyć.

Czym różni się operator sieci od sprzedawcy energii?

To dwie różne role.

Operator systemu dystrybucyjnego (OSD) odpowiada m.in. za:

• sieć dystrybucyjną,

• techniczne przyłączenie instalacji,

• układ pomiarowo-rozliczeniowy,

• obsługę zgłoszenia mikroinstalacji.

Sprzedawca energii odpowiada natomiast za handlowe rozliczanie energii zgodnie z zawartą umową.

Zgłoszenie fotowoltaiki do OSD nie oznacza więc automatycznie, że wszystkie kwestie dotyczące sprzedaży lub rozliczania energii zostały załatwione.

Ma to znaczenie szczególnie w przypadku przedsiębiorców. Firma może spełniać warunki techniczne pozwalające na przyłączenie mikroinstalacji, ale kwestie dotyczące sprzedaży energii wprowadzonej do sieci i sposobu rozliczenia należy rozpatrywać oddzielnie.

Czy rozbudowę fotowoltaiki trzeba zgłosić?

Tak.

Jeżeli po uruchomieniu instalacji zmieniasz jej moc zainstalowaną albo rodzaj wykorzystanego źródła energii, należy poinformować OSD.

Dotyczy to również zmian dotyczących mocy zainstalowanej magazynu energii.

Przepisy przewidują obowiązek przekazania operatorowi informacji o zmianie rodzaju OZE, mocy zainstalowanej mikroinstalacji lub mocy zainstalowanej magazynu energii w terminie 5 dni od dnia zmiany tych danych.

Przykład

Masz zgłoszoną instalację:

6 kWp

i dokładasz moduły o łącznej mocy:

2 kWp

Po rozbudowie instalacja ma:

8 kWp

Dokumentacja przekazywana operatorowi powinna odpowiadać rzeczywistej konfiguracji instalacji.

Jeżeli nowa moc przekracza wartość dopuszczalną w ramach istniejącego przyłączenia, samo zaktualizowanie danych może nie wystarczyć. W takim przypadku trzeba wcześniej ustalić z OSD właściwą procedurę.

Czy magazyn energii również trzeba zgłosić do OSD?

Tak – jeżeli magazyn energii współpracuje z instalacją przyłączoną do sieci, nie powinien być pomijany w dokumentacji.

Przy zgłoszeniu lub aktualizacji instalacji należy uwzględnić wymagania właściwego operatora dotyczące magazynu energii.

Trzeba przy tym rozróżnić dwie podstawowe wartości:

• pojemność magazynu – wyrażana w kWh,

• moc magazynu – wyrażana w kW.

Przykładowo magazyn może mieć pojemność 15 kWh i maksymalną moc ładowania lub rozładowania 10 kW.

Nie są to wartości równoważne i nie należy ich ze sobą utożsamiać.

Przy ocenie instalacji z magazynem znaczenie mają również moc paneli, moc falownika oraz maksymalna moc, z jaką energia może być wprowadzana do sieci. Dlatego konfigurację magazynu energii warto sprawdzić z wymaganiami OSD jeszcze przed zakupem urządzenia.

Jak przyłączyć instalację fotowoltaiczną powyżej 50 kW?

Instalacja o mocy zainstalowanej większej niż 50 kW nie jest mikroinstalacją.

W zakresie powyżej 50 kW do 1 MW mówimy o małej instalacji OZE, dla której obowiązują odrębne zasady. Procedura przyłączenia jest bardziej rozbudowana niż w przypadku typowej mikroinstalacji, a inwestor powinien odpowiednio wcześnie sprawdzić wymagania OSD oraz pozostałe obowiązki formalne.

W przypadku większych instalacji nie warto rozpoczynać inwestycji od samego wyboru paneli i falownika. Najpierw należy zweryfikować możliwości przyłączenia, wymagania sieciowe i formalności dotyczące konkretnego obiektu.

Przykładowo instalacja:

48 kWp

i instalacja:

80 kWp

mogą zajmować podobną powierzchnię dachu hali, ale pod względem formalnym nie znajdują się w tej samej kategorii.

Zgłoszenie do OSD a pozostałe formalności

Warto pamiętać, że zgłoszenie fotowoltaiki do operatora sieci i formalności budowlane to dwa różne zagadnienia.

To, że instalacja nie wymaga pozwolenia na budowę, nie oznacza automatycznie, że nie trzeba jej zgłaszać do OSD.

Fotowoltaika a Prawo budowlane

Zgodnie z aktualnymi wyjaśnieniami Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego instalowanie urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 150 kW nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia robót budowlanych, o którym mowa w Prawie budowlanym. Nie oznacza to jednak zwolnienia z innych obowiązków, w szczególności dotyczących ochrony przeciwpożarowej.

Kiedy potrzebne jest uzgodnienie przeciwpożarowe i zawiadomienie PSP?

Dla urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW i nie większej niż 150 kW obowiązuje dodatkowa procedura przeciwpożarowa.

Projekt urządzeń PV należy uzgodnić z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.

Po zakończeniu instalowania urządzeń należy również zawiadomić właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu instalowania i rozpoczęciu użytkowania. Do zawiadomienia przekazywany jest również plan urządzenia fotowoltaicznego dla ekip ratowniczych.

Przykład

Planujesz instalację:

9 kWp

i masz wystarczającą moc przyłączeniową obiektu.

Od strony przyłączenia do sieci może być możliwe zastosowanie procedury zgłoszenia mikroinstalacji.

Jednocześnie instalacja przekracza 6,5 kW, dlatego należy uwzględnić wymagania dotyczące uzgodnienia projektu pod względem ochrony przeciwpożarowej i zawiadomienia PSP.

Są to dwie odrębne procedury – przyłączeniowa i przeciwpożarowa.

Co grozi za brak zgłoszenia fotowoltaiki?

Instalacja, która powinna zostać zgłoszona do OSD, nie powinna być uruchamiana w sposób pomijający wymaganą procedurę przyłączeniową.

Operator może kontrolować m.in.:

• zgodność rzeczywistej mocy instalacji z dokumentacją,

• zastosowany falownik,

• prawidłowość układu pomiarowego,

• sposób wprowadzania energii do sieci,

• obecność i parametry magazynu energii,

• zgodność rzeczywistej konfiguracji z przekazanymi informacjami.

Dlatego po zakończeniu montażu warto zachować kompletną dokumentację instalacji.

Dotyczy to również późniejszych zmian. Jeżeli dołożysz moduły, wymienisz falownik albo dodasz magazyn energii, sprawdź, czy konieczna jest aktualizacja danych przekazanych operatorowi.

Kto powinien zgłosić fotowoltaikę – inwestor czy instalator?

W praktyce warto ustalić tę kwestię jeszcze przed podpisaniem umowy na montaż instalacji.

Umowa z wykonawcą powinna jasno określać:

• kto przygotowuje dokumentację,

• kto składa zgłoszenie do OSD,

• kto podpisuje wymagane oświadczenia,

• kto odpowiada za uzupełnienie dokumentów,

• kto zajmuje się formalnościami PPOŻ,

• kto przekazuje inwestorowi potwierdzenie zakończenia procedury.

Dobrą praktyką jest również zachowanie kopii całej dokumentacji instalacji.

Może być potrzebna przy:

• rozbudowie instalacji,

• dodaniu magazynu energii,

• wymianie falownika,

• kontroli operatora,

• sprzedaży nieruchomości,

• zmianie sposobu użytkowania instalacji.

Podsumowanie – czy fotowoltaikę trzeba zgłosić do operatora?

Jeżeli instalacja fotowoltaiczna ma współpracować z siecią elektroenergetyczną, należy uwzględnić procedurę przyłączeniową właściwą dla danego OSD.

W przypadku wielu instalacji o mocy do 50 kW możliwe jest przyłączenie na podstawie zgłoszenia, jeżeli spełnione są warunki określone w przepisach i dokumentacji przyłączeniowej obiektu.

Przed rozpoczęciem inwestycji warto sprawdzić przede wszystkim:

1. moc przyłączeniową obiektu,

2. moc znamionową planowanych paneli,

3. moc falownika,

4. wymagania właściwego OSD,

5. dokumentację i certyfikaty falownika,

6. czy instalacja będzie wyposażona w magazyn energii,

7. czy moc instalacji przekracza 6,5 kW i jakie wynikają z tego obowiązki PPOŻ.

Pamiętaj również, że zgłoszenie do OSD, formalności budowlane i obowiązki przeciwpożarowe są odrębnymi zagadnieniami.

Najważniejsze jest więc nie samo pytanie „czy fotowoltaikę trzeba zgłosić?”, ale jaki jest sposób przyłączenia instalacji, jaka jest jej moc i jakie wymagania obowiązują u konkretnego operatora.

Przepisy i procedury operatorów mogą się zmieniać, dlatego przed rozpoczęciem inwestycji należy sprawdzić aktualne wymagania właściwego OSD.